Бараг хагас зууны турш дэлхийн хамгийн танил улс төрийн зүтгэлтнүүдийн нэг байсан түүний тухай олон мянган ном, өгүүлэл бичигджээ.
Түүний амьдралыг арай өөр өнцгөөс харах боломж олгох 15 түүхийг хүргэе.
1. Буулт хийхийг хүсдэггүй хүү
Фидель Кастро эцэг Анхель Кастрогийн Бирáн дахь асар том эдлэнд төржээ. Эцэг нь Испаниас Кубад цагаачлан ирээд, газар эзэмшиж хөрөнгөжсөн хүн байв.
Фидель албан ёсны гэрлэлтээс гадуур төрсөн бөгөөд эхний жилүүдэд эхийнхээ овог болох Рус овгийг хэрэглэдэг байжээ. Харин эцэг нь түүнийг 17 орчим настай байхад нь албан ёсоор хүлээн зөвшөөрснөөр Кастро овогтой болсон байна.
Түүний хүүхэд насны нэгэн жижигхэн зүйл хожмын зан чанарыг нь нэлээд тодорхой харуулдаг. Бяцхан Фидель маш их суралцахыг хүсдэг байв. Тиймээс Биранаас Сантьяго-де-Куба дахь сургуульд явуулжээ. Тэнд багшийнхаа гэрт даруухан амьдарч, хоол хүнс дутмаг байгаад хүртэл гомдоллодог байв. Гэтэл түүний эцэг чинээлэг хүн байсан юм.
Хожим Гавана дахь нэр хүндтэй "Colegio de Belén" сургуульд суралцжээ. Багш нар түүний авьяас чадварыг анзаарсан ч бас маш зөрүүд, хазаарлахын аргагүй зан чанартайг нь олж харсан байна. Тэр түүх, газарзүй, мэтгэлцээнд дуртай байсан ч спорт бүр хичээл номноос нь илүү сонирхол татдаг байжээ.
2. Ялагдлыг доромжлол мэт хүлээж авдаг тамирчин
Залуудаа Кастро жинхэнэ спортын хорхойтон байв. Тэр сагсан бөмбөг, бейсбол тоглож, хөл бөмбөг, усанд сэлэлт, хөнгөн атлетикаар хичээллэдэг байжээ. Ялангуяа бейсболд маш их дуртай. Бирáнд Фидель өөрийн бейсболын багийг байгуулахад оролцож байв. Нэг удаа баг нь ялагдсаны дараа эцгийнхээ өгсөн спортын хэрэгслийг бүгдийг нь аваад гэртээ харьсан гэх түүх бий.
Түүний хувьд ялалт гэдэг зүгээр нэг сайхан үр дүн биш, харин өөрийнх нь зөв байсны нотолгоо мэт санагддаг байжээ.
Хожим Кастрод Америкийн мэргэжлийн бейсболын клубээс санал ирж байсан гэх домог тархсан. Гэвч үүнийг батлах найдвартай баримт байдаггүй.
Харин бейсболд дуртай байсан нь маргаангүй. Төрийн эрхэнд гарсныхаа дараа ч Кастро бейсболын талбай дээр хэд хэдэн удаа гарч байв.
3. Хувьсгалаас өмнө тэр өмгөөлөгч байсан
Кастрогийн дүр төрхийг өнөөдөр бид сахалтай партизан, Команданте гэдгээр нь төсөөлдөг. Тиймээс түүний анхны мэргэжил хуульч байсныг мартах нь амархан.
1945 онд тэрээр Гаванагийн их сургуулийн хуулийн факультетэд элсэн орж, 1950 онд төгсжээ.
Их сургуулиа төгсөөд өмгөөлөгчөөр ажиллаж, ядуу иргэдийн хэргийг авч, хуульчийнхаа ажлын хажуугаар улс төрийн идэвхтэн болж эхэлсэн байна.
Тэр өөрийн өмгөөллийн практиктай байв. Хэрэв 1952 оны цэргийн эргэлт гараагүй бол эрч хүчтэй залуу өмгөөлөгч парламентын замаар улс төрийн карьер хөөх боломжтой байлаа.
Гэвч цэргийн эргэлт түүний төлөвлөгөөг өөрчилж, хуульчийн мэргэжлийг нь улс төр маш хурдан орложээ.
4. Шоронд байхдаа номын ховдог уншигч болжээ
Монкадагийн хуаран руу хийсэн бүтэлгүй дайралтын дараа Кастро шоронд хоригджээ.
Тэнд түүний насан туршийн нэгэн онцлог — ном унших гайхалтай хүсэл нь улам тодорсон байна.
Тэр номыг цаг нөхцөөх гэж зүгээр нэг уншдаггүй байв. Анхааралтай уншиж, тэмдэглэл хийж, өмнө уншсан зүйлдээ эргэн орж, уншсан зүйлээ тунгаан боддог байжээ.
Хожим Кастро маш сайн ой тогтоолттой хүн гэдгээрээ алдартай болсон. Тоо, огноо, нэр, нарийн ширийн зүйлсийг тогтоож, олон жилийн дараа ч эргэн санаж чаддаг байв.
Түүний ном унших, мэдээлэл хуримтлуулах зуршил нь ямар ч бэлтгэлгүйгээр хэдэн цагаар ярьж чаддаг байсан чадварыг нь тодорхой хэмжээгээр тайлбарладаг.
5. Наталия Ревуэльта — шоронг ч давсан хайр
Кастрогийн намтарт албан ёсны гэрэл зургуудаас огт өөр дүр төрх харагдах хуудас бий.
Түүний залуу насны хамгийн чухал эмэгтэйчүүдийн нэг бол Наталия Ревуэльта байв.
Гаванагийн чинээлэг гэр бүлийн үзэсгэлэнтэй, гэрлэсэн эмэгтэй Наталия Кастрогийн амраг болоод зогсохгүй түүнд санхүүгийн тусламж үзүүлдэг байжээ.
Кастро шоронд хоригдож байх үед Наталия түүнд захидал бичсээр байв.
Түүний Наталияд бичсэн захидлууд маш хувийн шинжтэй байсан бөгөөд санасан сэтгэл, хардалт, хүлээлт, хариу захидал авах хүсэл зэргийг илэрхийлдэг байжээ.
Тэдний нэг захидал санамсаргүйгээр Кастрогийн эхнэр Мирта Диас-Балартын гарт орж, улмаар гэр бүл салалтын нэг шалтгаан болсон байна.
Кастро суллагдсаныхаа дараа Наталиятай дахин ойртжээ. 1956 онд тэдний охин Алина төрсөн.
6. Охин нь жинхэнэ эцгээ удаан хугацаанд мэдээгүй
Алина Фернандес эхийнхээ овгоор өсжээ. Тэр өөрийн жинхэнэ эцгийг Фидель Кастро гэдгийг ойролцоогоор 10 настайдаа мэдсэн байна.
Энэ нь үнэхээр сонирхолтой нөхцөл байлаа. Дэлхийн хамгийн алдартай хүмүүсийн нэгийн охин боловч өөрийн гарал үүслийг өдөр тутмын амьдралдаа мэддэггүй байжээ.
Хожим Алина эцэгтэйгээ харилцах харилцааныхаа талаар ярьж, олон том хүн үнэнийг өөрөөс нь өмнө мэддэг байсныг ойлгох нь түүнд маш хүнд байсан тухай өгүүлсэн.
1993 онд тэр өөр овог ашиглан Кубыг орхиж, АНУ-д очжээ. Улмаар эцгийнхээ улс төрийг идэвхтэй шүүмжилсэн байна.
7. Далия болон таван хүү
Фидель Кастрогийн нэг нь бүх Кубын мэддэг, нөгөө нь бараг хэний ч мэддэггүй хоёр өөр амьдрал байсан мэт.
Тэр олон мянган хүний өмнө улс орныхоо ирээдүйн тухай хэдэн цагаар ярьж чаддаг байсан ч гэр бүлийнхээ талаар дуугүй байхыг илүүд үздэг байв.
Далия Сото дель Валье, өмнө нь багш байсан эмэгтэй, олон жил Кастротой хамт амьдарч, түүнээс таван хүү төрүүлсэн байна. Тэдний харилцааг олон арван жилийн турш олон нийтээс нуужээ.
2002 онд Кастро Оливер Стоунд өгсөн ярилцлагадаа Далияг эхнэр гэж үздэггүй гэж хэлсэн байдаг.
Хүүхдүүд нь бараг итгэмээргүй нууцлалын нөхцөлд өссөн. Тэдэнд зориулсан тусгай сургууль хүртэл байгуулж, Дотоод хэргийн яам хяналт тавьдаг байжээ.
8. Түүний тансаг хэрэглээнд хандах хандлага албан ёсны дүр төрхөөсөө илүү төвөгтэй байв
Кастро өөрийгөө ордон, үнэт эдлэлээр ил тод хүрээлүүлдэг хүн байгаагүй.
Гэхдээ зөвхөн хувьсгалын төлөө амьдардаг, даяанч мэт амьдралтай хүн байсан гэх дүр зураг ч бодит байдалтай бүрэн нийцдэггүй.
Түүний олон жил амьдарсан гол байр нь Гавана дахь Пунто-Серо хэмээх резиденц байв. Тэнд усан бассейн, хүлэмж, өөрийн хүнсний ногоо, жимсний аж ахуй, төрөл бүрийн амьтан, олон тооны ажилтан, хамгаалалтын алба байжээ.
Түүнд мөн хүчирхэг хөдөлгүүртэй, холбооны хамгаалалттай "Aquarama II" нэртэй хувийн усан онгоц байсан.
Гэхдээ Кастрогийн өдөр тутмын амьдрал үнэхээр ил гардаг тансаг хэрэглээнээс илүүтэй нуугдмал, бүрэн бие даасан тогтолцоонд ойр байв.
9. Тэр хөдөө аж ахуйд бараг донтсон мэт дуртай байв
Засгийн эрхэнд гарсныхаа дараа Кастро дэлхий нийтэд улс төрч гэдгээрээ танигдсан хүн атлаа хөдөө аж ахуйд маш их анхаарах болжээ.
Ялангуяа үхэрт онцгой сонирхолтой байв.
Куба асар их хэмжээний сүү үйлдвэрлэдэг болохыг хүсэж, өндөр ашиг шимтэй голштин үүлдрийг халуун орны уур амьсгалд илүү тэсвэртэй зебү үүлдэртэй эрлийзжүүлэх ажлыг дэмжжээ.
Кастро туршилтын үр дүнг өөрөө сонирхож, эрдэмтэдтэй малын үзүүлэлт, сүүний гарцын талаар ярилцан, цаашдын ажлын чиглэл өгдөг байв.
Энэ нь энгийн нэг хөдөө аж ахуйн төсөл бус, үндэсний хэмжээний технологийн санаа болж хувирсан юм.
10. Үбре Бланка олон хүнээс илүү алдартай болсон
Тэр үнээний нэрийг Үбре Бланка буюу “Цагаан Дэлэн” гэдэг байв.
1982 онд тэрээр нэг хоногт ойролцоогоор 109–110 литр сүү өгч, Гиннесийн дэлхийн дээд амжилтын номд бичигджээ.
Гэхдээ гайхалтай зүйл нь зөвхөн энэ амжилт биш.
Үбре Бланка үндэсний хэмжээний алдартан болжээ. Намын "Granma" сонин түүний тухай бичиж, Кастро өөрөө үнээтэй танилцахаар очиж байв. Түүний амжилтыг телевизээр үзүүлдэг байжээ.
1985 онд Үбре Бланка үхэхэд түүнд зориулж жинхэнэ эмгэнэлийн мэдээ хүртэл нийтэлж, чихмэл дүрсийг нь тусгай төвд байрлуулсан байна.
11. Фидель ба америкчууд — зөвхөн дайснууд биш
Өнөөдөр Кастрог америкчуудтай дайсан биш мэт харилцаж байсныг төсөөлөхөд хэцүү.
Гэвч 1959 онд бүх зүйл өөр байлаа.
Хувьсгал ялсны дараа Кастро АНУ-д очиход түүнийг бараг л романтик хувьсгалын баатар мэт угтаж байв. Тэр Америкийн олон нийтэд үг хэлж, сэтгүүлчидтэй уулзаж, ярилцлага өгчээ.
"The New York Times" сонины сурвалжлагч Герберт Мэттьюз Кастрогийн Америк дахь эхний эерэг дүр төрхийг бүрдүүлэхэд ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн байна.
Мөн Кастро Эрнест Хемингуэйтэй алдартай уулзалт хийжээ.
1960 онд Хемингуэй Кастрог марлин загас барих жил бүрийн тэмцээнд урьсан байна. Фидель шүүгч байх ёстой байсан ч өөрөө тэмцээнд оролцохыг илүүд үзжээ.
Эцэст нь хамгийн том марлиныг Кастро өөрөө барьсан байна.
Энэ нь тэдний баттай баримттай цорын ганц хувийн уулзалт юм.
12. Яагаад хоёр бугуйн цаг зүүдэг байсан бэ?
Кастрогийн гэрэл зургуудаас нэг сонирхолтой зүйл анзаарагддаг: тэр нэг гартаа зэрэг хоёр цаг зүүдэг байжээ.
Ихэнхдээ "Rolex" цаг байсан гэдэг.
Түгээмэл тайлбараар нэг нь Кубын, нөгөө нь Москвагийн цагийг заадаг байсан гэх боловч яг ийм шалтгаантай байсныг нотлох анхны эх сурвалжийн баттай баримт байдаггүй.
Гэхдээ хоёр цаг зүүдэг байсан нь түүний зан чанартай нийцнэ. Кастро төрийн үзүүлэлтээс эхлээд өдөр тутмын амьдралын жижиг зүйл хүртэл нарийн хянах дуртай хүн байв.
13. Долоон цаг ярьж чаддаг хүн
Кастрогийн эцэс төгсгөлгүй мэт урт илтгэл тавьдаг чадвар нь бараг домог болсон.
1960 онд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд хэлсэн үг нь 4 цаг 29 минут үргэлжилжээ.
Гэхдээ энэ нь түүний хамгийн урт илтгэл биш.
1998 онд 72 настай байхдаа Кубын Үндэсний Ассамблейн өмнө долоон цагаас илүү хугацаанд ярьжээ.
Тэр илтгэлийг тодорхой хугацаанд багтаах ёстой зүйл гэж бус, хэлэх ёстой бүхнээ хэлж дуусах хүртэл үргэлжлэх яриа гэж үздэг байсан бололтой.
14. Өтөл нас түүний эмзэг байдлыг анх харуулсан
2006 онд Кастро хүндээр өвдөж, эрх мэдлээ дүү Рауль Кастрод шилжүүлсэн.
Гэхдээ тэр улс төрийн амьдралаас бүрэн алга болохыг хүссэнгүй.
Тэр өмнөхөөсөө цөөн харагдах болж, ихээхэн турж, цэргийн уламжлалт хувцасныхаа оронд спортын хувцас өмсөх болсон ч нийтлэл бичиж, гадаадын зочидтой уулзаж, улс төрийн чухал асуудлуудад байр сууриа илэрхийлсээр байв.
Олон арван жилийн турш бараг хэзээ ч сульддаггүй мэт харагдсан Кастро амьдралынхаа сүүлчийн жилүүдэд бие махбодын хязгаарлалтаа анх удаа хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй болжээ.
15. Эцэст нь тэр өөрийн үхлийн тухай ярьсан
2016 оны дөрөвдүгээр сард Кастро Кубын Коммунист намын их хуралд оролцжээ.
Тэр үед бараг 90 настай, ихэд хөгширч, бие нь суларсан хүн болсон байлаа.
Тэр удаан, үгээ арай ядан хэлж байв. Тэгээд урьд өмнө тэр бүр ярьдаггүй байсан зүйлийнхээ тухай — амьдралынхаа төгсгөл ойртож байгаа тухай ярьжээ.
Кастро удахгүй өөрийнх нь хэлснээр “бусад хүмүүсийн адил” болно гэж хэлсэн байна.
Улс орныхоо ирээдүйн тухай олон арван жилийн турш өөрөө тэр ирээдүйн салшгүй хэсэг мэт ярьж ирсэн хүний хувьд энэ үг онцгой хүчтэй сонсогджээ.
Тэнд байсан олон хүн уйлж байв.
Долоон сарын дараа Фидель Кастро Гавана хотод 90 насандаа нас баржээ.
Фидель Кастро — хувьсгалчаас гадна хэн байв?
Түүний амьдралын төгсгөлд Кастрогийн зан чанарын олон зөрчил нэг дор огтлолцож байгаа мэт.
Амьдралынхаа турш нөхцөл байдал, хүмүүс, эргэн тойрон дахь орон зай, бүр өөрийнхөө дүр төрхийг хүртэл хянахыг эрмэлзсэн хүн эцэст нь хэний ч захирч чадахгүй зүйлтэй — үхэлтэй нүүр тулсан юм.
Тэр 90 жил амьдарч, зөвхөн улс төрийн нэгэн эрин үеийг төдийгүй маш зөрчилтэй хүний дүр төрхийг үлдээжээ.
Чинээлэг газрын эзний хүү — хувьсгалч болсон.
Өмгөөлөгч — улс төрийг сонгосон.
Ялагдалд дургүй тамирчин — дэлхийн хувь заяанд нөлөөлсөн удирдагч болсон.
Номыг шунаглан уншдаг хүн — түүх, улс төрийн тухай хэдэн цагаар ярьдаг байв.
Үхрийн үүлдэр сайжруулах ажилд хүртэл чин сэтгэлээсээ оролцдог атлаа улсынхаа гадаад бодлогыг тодорхойлж байлаа.
Олон нийтэд асар их нээлттэй мэт харагддаг ч өөрийн хүүхдүүдийн заримыг хүртэл олон жил нууцалж чадсан.
Харин амьдралынхаа хамгийн төгсгөлд тэр бусдын тухай ярьж ирсэн ч өөрт нь хамааралгүй мэт байсан нэг үнэнийг өөрөө хүлээн зөвшөөрсөн юм.
Хүн бүрийн адил тэр ч бас нэг өдөр үхэх ёстой байлаа.
✦